logopedia31

 

PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ

DLA GRUPY I

Termin realizacji: XI/2022 – VI/2023

 

Cel ogólny: Kształtowanie prawidłowej wymowy

Główne zadania:

  1. Usprawnianie narządów artykulacyjnych.
  2. Kształtowanie prawidłowych nawyków oddechowych.
  3. Doskonalenie słuchu fonematycznego.
  4. Wywołanie prawidłowego brzmienia głosek: sz, ż, cz, dż, r.
  5. Automatyzacja prawidłowej wymowy.
  6. Wzbogacenie zasobu słownictwa.

Ewaluacja:      

Okresowe badanie efektów w miesiącach: styczniu, marcu, czerwcu.

Postępowanie logopedyczne:

 

I. Ćwiczenia wstępne

1.Ćwiczenia wstępne usprawniające narządy mowy:

  • wargi i policzki,
  • język,
  • podniebienie miękkie,
  • dolnej szczęki. 

2. Ćwiczenia oddechowe.

3. Ćwiczenia percepcji słuchowej.

 

II. Praca nad głoską

Głoski: [sz] [ż [cz] [dż]

Etap I

Ćwiczenia narządów mowy, przygotowujące do prawidłowej wymowy głosek [sz] [ż] [cz] [dż].

Ćwiczenia języka

  1. Wysuwanie szerokiego języka na zewnątrz jamy ustnej.
  2.   Żucie brzegów języka zębami trzonowymi, w celu rozciągania całej jego powierzchni.

Ćwiczenia języka

  1. Wysuwanie szerokiego języka na zewnątrz jamy ustnej.
  2.   Żucie brzegów języka zębami trzonowymi, w celu rozciągania całej jego powierzchni.
  3. Klaskanie językiem - naśladowanie odgłosu konia uderzającego kopytami o bruk.
  4. Dotykanie czubkiem języka górnych zębów po stronie wewnętrznej, podczas szerokiego otwierania jamy ustnej - zabawa „Liczenie ząbków”.
  5. Oblizywanie językiem górnych zębów po wewnętrznej stronie przy zamkniętych, a następnie otwartych ustach - naśladowanie mycia zębów językiem.
  6. Przytrzymanie przez kilka sekund czubka języka na podniebieniu przy szeroko otwartych ustach - zabawa „Zaczarowany język”.
  7. Cofanie języka w głąb jamy ustnej, zaczynając od górnych zębów,
    a kończąc na podniebieniu miękkim - zabawa „Krasnoludek zagląda do gardła”.
  8. Zlizywanie czubkiem języka z podniebienia, np. kawałka rozmiękczonej czekolady lub gumy rozpuszczalnej.
  9. Ssanie czubkiem języka na podniebieniu małego pudrowego cukierka, musującej witaminy C, opłatka lub naśladowanie ssania pożywienia.
  10. Wydmuchiwanie powietrza przez język zwinięty w tzw. rynienkę boki języka przylegają do górnych dziąseł. Zjedzenie wcześniej miętowego cukierka sprzyja intensywniejszemu odczuciu przepływu powietrza przez środek języka.

Ćwiczenia warg

  1. Naśladowanie mlaskania.
  2. Śpiewanie znanych melodii na sylabach: la, lo, le, lu, ly.
  3. Cmokanie ustami naśladowanie posyłania całusków.
  4. Wysuwanie zaokrąglonych warg do przodu w kształcie ryjka świnki.
  5. Wydawanie odgłosów:

krowy - mu, mu,

kukułki - kuku, kuku,

sowy - hu, hu,

psa - hau, hau,

rybki - plum, plum,

pukania - puku, puku,

uderzania - buch, buch,

chodzenia - tupu, tupu.

  1. Wysuwanie warg do przodu, a następnie naprzemienne ich otwieranie
    i zamykanie - naśladowanie pyszczka rybki.
  2. Układanie warg w kształcie ryjka, a następnie ich rozsuwanie do uśmiechu.
  3. Przytrzymywanie wargami wkładki przedsionkowej zwanej też smoczkiem ortodontycznym podczas prób wyciągania go z ust.
  4. Gra na trąbce z szerokim ustnikiem, flecie, harmonijce ustnej.

Etap II – wywołania dźwięku

 

Wywołanie głosek sz, ż

  • unoszenie szerokiego języka za górne siekacze w okolice wałka dziąsłowego (bez dotykania)
  • układanie „ryjka”
  • dmuchanie na czubek szerokiego, uniesionego języka przy jednoczesnym ułożeniu warg w „ryjek” – imitowanie szumu drzew (przy spółgłosce sz) lub wichru (przy spółgłosce ż)

Wywoływanie głosek cz, dż

  • zaokrąglanie i wysuwanie do przodu warg
  • artykułowanie nieco przedłużonej przydziąsłowej spółgłoski t – imitowanie dźwięku jadącej lokomotywy (przy spółgłosce cz) lub uruchamianego samochodu (przy spółgłosce )

W przypadku ubezdźwięczniania spółgłosek ż i stosujemy ćwiczenia typowe dla mowy bezdźwięcznej.

 

Etap IV – utrwalania dźwięku

Utrwalenie zaburzonych głosek odbywa się według schematu:

  1. Utrwalenie wywołanej głoski
  • Utrwalenie głoski w izolacji
  • Utrwalenie głoski w sylabach
  1. Połączenie wszystkich wywołanych głosek (nagłos) z samogłoskami otwartymi
  2. Utrwalenie głosek w wygłosie
  3. Utrwalenie głosek w śródgłosie
  4. Utrwalenie głosek w logotomach (kszta, psła, czło…)
  5. Utrwalenie głosek w wyrazach wyjściowych

Etap V - Automatyzacja głosek

  1. Powtarzanie wyrazów z wywołanymi głoskami w nagłosie, w wygłosie i w śródgłosie
  1. Utrwalenie w zdaniach
  2. Teksty drukowane i wierszyki
  3. Mowa spontaniczna
  4. Opowiadanie treści historyjek obrazkowych

Etap VI – ćwiczenia kinestezji artykulacyjnej

 

Ćwiczenie kinestezji artykulacyjnej powinny pojawić się na końcu każdej terapii poprawnej wymowy. Jest to grupa ćwiczeń polegająca na wielokrotnym powtórzeniu danej artykulacji w celu wykształcenia czucia właściwego ułożenia narządów artykulacyjnych. Ćwiczenia te prowadzone są w celu automatyzacji
i różnicowania pod względem ułożenia narządów artykulacyjnych w przypadku głosek opozycyjnych (sz-s, sz-ś, ż-z, ż-ź ...). Są to ćwiczenia autokontroli słuchowej. Ćwiczenia te są zalecane szczególnie w przypadku wad wymowy polegających na substytucji głosek. Ćwiczenia rozpoczynamy od wyrazów, przechodząc stopniowo do zdań.

Przykłady ćwiczeń z głoską sz

wyrazy:

szelest, szosa, sztruksy, suszarka, listonosz, oszust, staruszek, Staszek, skrzydło, skrzyp

 

zdania:

  • Strapiony Staszek szedł szosą w starych sztruksach.
  • Sergiusz szarpał szympansa podczas strasznego snu.

Przykłady ćwiczeń z głoską ż

wyrazy:

żelazko, żywica, strażak, zboże, nosorożec, lekceważyć, żałosny

zdania:

  • W ZOO Jerzyk widział jeżozwierza i nosorożca.
  • Zatrwożona Żaneta żałowała za grzechy.

Przykłady ćwiczeń z głoską cz

wyrazy:

czarownica, czasopismo, znaczek, zrozpaczony, smycz, dziurkacz

zdania:

  • Czeską czekoladą częstowano Czesława.
  • W czwartek kupiłam spinacz i znaczki.

Przykłady ćwiczeń z głoską dż

wyrazy:

dżokej, dżdżysty, drożdże, dżinsy

zdania:

  • Dżokej w dżinsach zjeżdżał na zjeżdżalni.
  • Dżek w dżungli jadł drożdżówkę.

Głoska [r]

Etap I

Ćwiczenia narządów mowy przygotowujące do wywołania głoski [r]:

Ćwiczenia języka

  1. Nagryzanie brzegów języka zębami, czyli masowanie i rozciąganie języka.
  2. Wysunięcie przedniej części języka między zęby i delikatne żucie go, tzn. masaż języka.
  3. Przeciskanie języka przez maksymalnie zbliżone do siebie zęby, tj. masowanie języka.
  4. Wysuwanie szerokiego języka z ust - zabawa „Pokaż łopatę”.
  5. Odklejanie językiem chrupek kukurydzianych lub opłatka z podniebienia.
  6. Klaskanie czubkiem języka o podniebienie twarde, od najwolniejszych uderzeń po najszybsze - zabawa „Jedzie konik”.
  7. Wielokrotne odrywanie języka przyklejonego całą powierzchnią - do podniebienia - zabawa w mlaskanie.
  8. Zlizywanie z przedniej części podniebienia twardego przyklejonego kawałka czekolady, kropli miodu, odrobiny dżemu lub opłatka.
  9. Naśladowanie lub ssanie prawdziwego cukierka czubkiem języka.
  10. Przytrzymanie paska papieru wargami, a następnie zdmuchiwanie
    go z ust.
  11. Szybkie wypowiadanie głoski [l].
  12. Szybkie i kilkukrotne wybrzmiewanie ly z językiem uderzającym o górną wargę.
  13. Energiczne, wielokrotne wybrzmiewanie:

te, te, te,

ty, ty, ty,

de, de, de,

dy, dy, dy.

 

Naśladowanie różnych odgłosów:

  • rybki - plum, plum,
  • indyka - gul, gul,
  • bociana - kle, kle,
  • chodaków - klap, klap,
  • mycia - chlapu, chlapu,
  • jazdy konnej – patataj.
  1. Śpiewanie różnych melodii na sylabach:
  • la, la, la,
  • lo, lo, lo,
  • le, le, le,
  • lu, lu, lu,
  • ly, ly, ly.
  1. Coraz szybsze wypowiadanie zbitki sylabowej la lo lu le.
  2. Szybkie kilkukrotne powtarzanie:

nalapatada,

nolopotodo,

nelepetede,

nuluputudu,

nylypytydy.

  1. Coraz szybsze i wielokrotne wypowiadanie zbitki bd.
  2. Powtarzanie ze stopniowym przyspieszaniem:

bda, bdo, bde, bdu, bdy,

pta, pto, pte, ptu, pty,

bda – pta,

bdo – pto,

bde – pte,

bdu – ptu,

bdy – pty.

  1. Przyspieszone wielokrotne wybrzmiewanie:

tedamwa,

tat tedat,

ente dente,

lelum polelum,

ble, bla,

tla, tlo, tlu.

  1. Podczas szerokiego otwierania jamy ustnej, unoszenie czubka języka do podniebienia a następnie szybkie i wielokrotne wymawianie przytępionych głosek: [t] [d] oraz zbitek spółgłoskowych td, tdn, a także zbitek sylabowych:

             teda – teda,

           tede – tede,

             tedo – tedo,

                 tedu – tedu,

                 tedy – tedy.

  1. Recytacja rymowanki z [t] dziąsłowym

Kto tutaj tak tupie?

To tato tutaj tak tupie.

Ach, tato tutaj tak tupie!

  1. Unoszenie czubka języka do wałka dziąsłowego, wymawianie przedłużonego [d] z równoczesnymi energicznymi, poziomymi ruchami palcem po wewnętrznej powierzchni języka lub po wędzidełku podjęzyczkowym.
  2. Uniesienie języka do wałka dziąsłowego, a następnie mocne dmuchnięcie na czubek języka, aż do pojawienia się tr.
  3. Ułożenie wąskiego paska papieru na języku lub pod nim, a następnie wypowiadanie głoski [t]. Papier powinien się unosić, a zamiast [t] powinno pojawić się trrr.
  4. Mocne akcentowanie [t] podczas wybrzmiewania zbitek tll, tll, tll, trl najpierw szeptem,a potem głośno.
  5. Powtarzanie szeptem, a następnie głośno:

         la, la, la, trla,

         lo, lo, lo, trlo,

         lu, lu, lu, trlu,

         !e, le, le, trle,

         ly, ly, ly, trly,

         li, li, li, trli.

  1. Szeptem i głośno wypowiadanie trla, trlo, trle, trlu, trly.
  2. Próby naśladowania odgłosów, zaczynając od szeptu:
  • śpiewu ptaków - tri li li,
  • gry na trąbce - tra ta ta, tru tu tu, tre te te,
  • zepsutego zamka karabinu - tr tr tr, dr dr dr,
  • warczenia psa - wrr, wrr, wrr,
  • ruszającego traktora - tur tur tur, tyr tyr tyr, pyr pyr pyr,
  • ćwierkania wróbli - ćwir, ćwir,
  • zatrzymywania konia - pr, pr,
  • chrapania - chr, chr, chr,
  • dzwoniącego tramwaju - dryń, dryń,
  • chrupania - chrup, chrup,
  • szorowania - szuru, szuru,
  • zapalania światła – pstryk,
  • łamania gałęzi – trach.
  1. Częste żucie gumy do momentu utraty przez nią smaku.

Ćwiczenia warg

1.  Naśladowanie odgłosów z otoczenia:

  • samopoczucia w czasie zimna - brr, brr,
  • ruszającego motocykla - brum, brum,
  • parskania konia - prr, prr.

2.  Energiczne pionowe poruszanie warg bokiem palca.

3.  Parskanie wargami z językiem wysuniętym między nimi.

4.  Pionowe ruchy palcami po wargach, naśladujące grę na gitarze lub harfie. 

 

Etap II - wywołanie głoski r

  1. Ułożenie języka w pozycji l i wypowiadanie lala lala… alalalal… tatatata… patataj… hopla… bla-ble…
  2. Użycie szpatułki lub palca w celu wywołania drżenia na bazie głoski l
  3. Dalsze wywoływanie drżenia na bazie trrr… trrr… trrra… drrr… durra…
  4. Wprowadzenie ze wspomaganiem palca trawa, droga.

Etap III – utrwalenie dźwięku

  1. Utrwalenie głosek w logotomach (kszta, psła, czło…)
  2. Utrwalenie głosek w wyrazach wyjściowych

Etap IV - Automatyzacja głosek

  1. Powtarzanie wyrazów z wywołanymi głoskami w nagłosie, w wygłosie  i w śródgłosie
  1. Utrwalenie w związkach wyrazowych
  2. Utrwalenie w zdaniach
  3. Teksty drukowane i wierszyki
  4. Mowa spontaniczna
  5. Opowiadanie treści historyjek obrazkowych

Etap V – ćwiczenia kinestezji artykulacyjnej:

Przykłady r – l : la – ra , lama – rama,

Przykłady: r – j: ra – ja, raki – jaki.

 

 

Opracowała: mgr Elżbieta Skórzewska