Kochany Rodzicu!

Z pewnością interesuje Cię, czy rozwój  mowy Twojego dziecka przebiega zgodnie z normą podawaną w fachowej literaturze (logopedycznej, psychologicznej)?

Mowa stanowi podstawę rozwoju osobowości dziecka i prawidłowego przebiegu procesów myślowych. Czuwanie nad przebiegiem jej rozwoju od najwcześniejszego dzieciństwa jest ważnym zadaniem rodziny, a później
i przedszkola oraz szkoły. Aby to było możliwe konieczna jest znajomość norm rozwojowych dziecka.  Ta wiedza pozwala na ustalenie aktualnego poziomu jego mowy oraz określenie ewentualnych opóźnień w jej rozwoju. Niżej przedstawiam najważniejsze zjawiska dla danego wieku.

TRZYLATEK:

üRozumie to, co do niego mówimy i spełnia proste polecenia.

üPróbuje wykonywać codzienne czynności według podanych instrukcji.

üPytany podaje swoje imię

üWypowiada kilkuzdaniowe zdania, mówi chętnie i dużo.

üZadaje pytania, nie zawsze jasno sprecyzowane.

üPowinien wypowiadać prawidłowo: wszystkie samogłoski, spółgłoski p, b, m, f, w, t, d, n, l, ś, ź, ć, dź, ń, k, g, ch, j, ł. Głoski s, z ,c, dz oraz sz, ż, cz, dż mogą być wymawiane jako ś, ź, ć, dź, a głoska r jako l.

CZTEROLATEK:

üRozumie i wykonuje nasze polecenia (zawierające wyrażenia przyimkowe: na, pod, za, obok, itp.).

üRozpoznaje i nazywa podstawowe kolory.

üPytany odpowiada, co robi.

üOdpowiada na pytania (dlaczego?).

üPotrafi mówić o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, chociaż czasem myli określenia czasu.

üJest zaciekawiony poprawnością językową, choć w jego mowie zdarzają się niepoprawne konstrukcje gramatyczne.

üZadaje bardzo dużo pytań (po co?, jakie?, dlaczego?).

üStosuje neologizmy dziecięce, gdy nie pamięta lub nie zna nazwy przedmiotu czy zjawiska, np. uszolog (lekarz od uszów). Nie należy utrwalać neologizm i zawsze podawać prawidłową nazwę.

üPowinien prawidłowo wymawiać głoski: s, z, c, dz (twardo i z zamkniętymi ustami), natomiast: sz, ż, cz, dż mogą być jeszcze wymawiane jako s, z, c, dz, a r jako l.

üNie powinniśmy zmuszać dziecka do wymowy głoski r, gdyż aparat mowy nie jest jeszcze na to przygotowany i może dojść do wytworzenia nieprawidłowego dźwięku (np. r – tylnojęzykowe).

PIĘCIOLATEK:

üStosuje wypowiedzi wielozdaniowe, opowiada zdarzenia, opisuje przedmioty i ich zastosowanie, używa różnych przyimków.

üUwzględnia kolejność zdarzeń i zależności przyczynowo-skutkowe.

üPotrafi wyjaśnić znaczenie słów.

üDokonuje autokorekty mowy, znikają nieprawidłowości gramatyczne.

üMoże wymawiać jeszcze r jako l, a sz, ż, cz, dż jako s, z, c, dz, ale często pojawia się prawidłowe lub hiperpoprawne brzmienie, np. „rarka” zamiast lalka, albo „szok” zamiast sok.

SZEŚCIOLATEK:

üMa opanowane podstawy systemu językowego.

üPowinien wymawiać prawidłowo wszystkie głoski.

UWAGA!

• Należy zwrócić uwagę na to, że każde dziecko rozwija się indywidualnie. Niektóre dzieci wcześniej zaczynają posługiwać się prawidłową mową we wszystkich jej aspektach, inne trochę później.
• O opóźnionym rozwoju mowy mówimy dopiero wtedy, gdy opóźnienie jest większe niż pół roku.

Troskliwy Rodzicu!

Na pewno pragniesz wspierać rozwój mowy Swojego dziecka - oto kilka wskazówek, które podpowiedzą Ci, co zrobić, by jego mowa rozwijała się poprawnie i we właściwym tempie:

• JAK NAJWIĘCEJ – mów do dziecka, podczas zabiegów pielęgnacyjnych, zabaw, codziennych czynności i spacerów. Każda sytuacja jest dobra, aby rozwijać jego sprawność językową. Ciepły i łagodny głos opiekuna działa na dziecko wyciszająco i uspokajająco. Pamiętaj też o tym, że do dziecka należy mówić powoli i wyraźnie, a zdania nie powinny być zbyt długie.
• PAMIĘTAJ O TYM – że dziecku należy dostarczać prawidłowych wzorców wypowiedzi. Mów poprawnie, nie powtarzaj wytworów językowych dziecka.
• PODCHWYTUJ KAŻDĄ – próbę kontaktu słownego ze strony dziecka. Nie gaś naturalnej skłonności dziecka do mówienia obojętnością, cierpką uwagą, lecz słuchaj uważnie wypowiedzi, zadawaj dodatkowe pytania.
• NIE ZMUSZAJ – dziecka leworęcznego do pisania i rysowania prawą ręką, zaburza to funkcjonowanie mechanizmu mowy, co w konsekwencji
• NIE ZAPOMINAJ – o częstym okazywaniu swemu dziecku akceptacji i zadowolenia.
• RAZEM Z DZIECKIEM – czytaj książeczki, opowiadaj historyjki, rysuj, śpiewaj, baw się. To świetna okazja do rozwijania języka, a także do pogłębienia więzi.
• PODAWAJ do jedzenia pokarmy wymagające gryzienia (naturalne ćwiczenia mięśni odpowiedzialnych za prawidłową wymowę).
• ZWRÓĆ UWAGĘ, czy dziecko nie obgryza paznokci i nie ssie palca (może to doprowadzić do powstania wad zgryzu).
• KONIECZNIE ZADBAJ o wyleczenie infekcji górnych dróg oddechowych, szczególnie długich katarów i chrypek.
• ZWRÓĆ UWAGĘ, czy dziecko dobrze słyszy i nie mówi podniesionym głosem lub nie pogłaśnia TV i radia – może mieć problemy ze słuchem.
• NIGDY – nie ośmieszaj dziecka, nie zawstydzaj, nie karz go w związku z niepoprawną wymową.
• PAMIETAJ, ŻE – większość zaburzeń mowy da się wyeliminować, jeśli terapia zacznie się w wieku przedszkolnym. Terapia logopedyczna nie może się opierać jedynie na spotkaniach z logopedą, ale musi być kontynuowana systematycznie w domu, w formie zabawy.
• MIEJ NA UWADZE – to, że łatwiej jest zapobiegać niż leczyć. Uczyń wszystko, aby mowa dziecka była prawidłowa od najmłodszych lat.